← Kthehu te Ballina
Teknologji 29/10/2026 22:17

SHBA publikon pamjet e para të avionit sekret hapësinor të Kinës, i dyshuar për lëshimin e objekteve misterioze në orbitë

SHBA publikon pamjet e para të avionit sekret hapësinor të Kinës, i dyshuar për lëshimin e objekteve misterioze në orbitë

Një raport i ri i inteligjencës amerikane ka zbuluar për herë të parë pamje me rezolucion të lartë të avionit sekret hapësinor të Kinës, i njohur si “Shenlong” ose “Dragoi Hyjnor”. Mjeti hapësinor, i cili mund të përdoret disa herë, ka tërhequr vëmendjen e ekspertëve për shkak të manovrave të pazakonta në orbitë dhe lëshimit të disa objekteve, funksioni i të cilave mbetet ende i paqartë.

Avioni hapësinor robotik Shenlong është një nga projektet më misterioze të programit hapësinor kinez. Që nga misioni i tij i parë, në vitin 2020, ai është monitoruar nga qeveri, agjenci hapësinore dhe kompani private, por Pekini ka publikuar shumë pak informacione për karakteristikat dhe qëllimet e tij.

Deri më tani, pamjet e disponueshme ishin të paqarta dhe tregonin kryesisht reflektime drite nga sipërfaqja e mjetit.

Situata ka ndryshuar me publikimin e raportit më të fundit të Agjencisë së Inteligjencës së Mbrojtjes së Shteteve të Bashkuara (DIA), të titulluar Challenges to Security in Space.

Në dokumentin prej 130 faqesh është përfshirë një fotografi e papublikuar më parë, e realizuar në vitin 2024 nga kompania amerikane e teknologjisë hapësinore Maxar Technologies, e njohur tani si Vantor.

Fotografia zbulon detaje të rëndësishme të avionit

Në raportin e inteligjencës amerikane, fotografia shoqërohet vetëm me përshkrimin “Avioni hapësinor i Republikës Popullore të Kinës”.

Dokumenti shpjegon se avionët hapësinorë mund të lëshohen në orbitë për të vendosur objekte në hapësirë, për të testuar pajisje të ndryshme dhe më pas për t’u kthyer në Tokë.

Megjithatë, raporti nuk thekson se fotografia përfaqëson pamjen e parë të qartë të këtij lloji dhe nuk sqaron nëse materiali kishte qenë më parë i klasifikuar.

Kjo ka ngritur pikëpyetje mbi arsyet pse imazhi është bërë publik pikërisht tani.

Në një postim në platformën X, kompania Vantor konfirmoi se raporti përfshin imazhe të realizuara nga teknologjia e saj WorldView Space.

“Raporti dokumenton praninë gjithnjë e më të madhe të Kinës në hapësirë, përfshirë sistemet hapësinore të ripërdorshme, dhe përmban pamje të një avioni hapësinor kinez në orbitë, të realizuara nga Vantor në vitin 2024”, deklaroi kompania.

Një mjet hapësinor rreth tetë metra i gjatë

Sipas analizës së imazhit të publikuar nga Vantor, mjeti i identifikuar si PRC Test Spacecraft 3 ka një gjatësi prej rreth tetë metrash.

Fotografia tregon se dyert e hapësirës së ngarkesës janë pjesërisht të hapura.

Në pjesën e pasme të avionit shihet gjithashtu një objekt tjetër hapësinor, i cili duket i lidhur me të.

Ky objekt ka një gjerësi të vlerësuar prej rreth dhjetë metrash.

Ekspertët mendojnë se mund të jetë një modul shërbimi, një pajisje që lidhet me një anije hapësinore për t’i siguruar energji, shtytje ose sisteme të tjera mbështetëse.

Megjithatë, funksioni i saktë i objektit nuk është konfirmuar.

Ngjashmëri të mëdha me avionin sekret amerikan X-37B

Një nga zbulimet më interesante të fotografisë është ngjashmëria e madhe mes avionit hapësinor kinez dhe modelit amerikan X-37B.

Ky i fundit është një mjet robotik i ripërdorshëm, i zhvilluar fillimisht si projekt kërkimor i NASA-s dhe më pas i marrë nën administrimin e Departamentit amerikan të Mbrojtjes.

Që nga viti 2010, X-37B ka realizuar shtatë misione dhe ka kaluar më shumë se 2.000 ditë në hapësirë.

Zyrtarisht, programi synon testimin e teknologjive për një platformë hapësinore të besueshme, të ripërdorshme dhe pa ekuipazh.

Megjithatë, objektivat e hollësishme të misioneve mbeten kryesisht të panjohura.

Profesori Jonathan McDowell, ekspert i gjurmimit të satelitëve nga Qendra për Kërkime Hapësinore e Universitetit të Durhamit, tha për Daily Mail se modeli kinez ka ngjashmëri të dukshme me X-37B.

“Avioni hapësinor kinez është shumë i ngjashëm me X-37B, me një hapësirë ngarkese në pjesën qendrore dhe një modul shërbimi të shkëputshëm, të pajisur me panele diellore në pjesën e pasme”, shpjegoi ai.

Sipas profesorit, krahët e dy mjeteve ndryshojnë pak, por struktura e përgjithshme është pothuajse identike.

Ai komentoi me humor se dizajni krijon përshtypjen sikur një zyrtar kinez u kishte treguar inxhinierëve fotografinë e X-37B dhe u kishte kërkuar të ndërtonin një model të ngjashëm.

Kina ka realizuar disa misione sekrete

Ashtu si anijet amerikane të mëparshme hapësinore, Shenlong lëshohet nga Toka përmes një rakete, hyn në orbitë dhe më pas mund të rikthehet duke u ulur si avion.

Sipas raportimit, misioni më i fundit i mjetit nisi më 7 shkurt, kur ai u lëshua përmes një rakete Long March 2F nga Qendra e Lëshimeve Satelitore Jiuquan në Kinë.

Megjithatë, shumë hollësi mbeten të panjohura.

Raporti i DIA-s përmend tri misione të mëparshme të avionëve hapësinorë kinezë: një në vitin 2020, një tjetër në vitin 2022 dhe një të tretë që nisi në vitin 2023.

Nuk është e qartë nëse të gjitha këto misione janë kryer nga i njëjti mjet apo nëse Kina disponon disa avionë hapësinorë operacionalë.

Një tjetër paqartësi lidhet me identitetin e avionit në fotografi.

Sipas raportit, Kina ka dy programe të njohura të avionëve hapësinorë, Shenlong dhe Tengyun, emër që përkthehet afërsisht si “Kalorësi i Reve”.

Për këtë arsye, identifikimi përfundimtar i mjetit të fotografuar mbetet i pasigurt.

Objektet misterioze të lëshuara në orbitë

Një nga arsyet kryesore pse avioni hapësinor kinez ka tërhequr vëmendjen ndërkombëtare është aktiviteti i tij në orbitën e ulët të Tokës.

Vëzhgimet e mëparshme përmes radarëve dhe sistemeve të gjurmimit kanë regjistruar lëshimin e nëntë objekteve të paidentifikuara nga mjeti hapësinor.

Ekspertët dyshojnë se këto mund të jenë satelitë të vegjël të llojit CubeSat, të cilët përdoren shpesh për kërkime, eksperimente dhe testime teknologjike.

Megjithatë, qëllimi i tyre nuk është bërë publik.

Në fillim të këtij viti, profesori McDowell vërejti gjithashtu një manovër të pazakontë, gjatë së cilës avioni dukej se kishte lëshuar një satelit në orbitë dhe më pas ishte kthyer për ta marrë disa muaj më vonë.

Sipas raportit amerikan, gjatë misionit të dytë, në nëntor 2022, avioni hapësinor ishte afruar deri në rreth 100 metra nga një mjet tjetër më i vogël.

Kjo ka nxitur spekulime se Shenlong mund të ketë aftësi për të kapur, transportuar dhe lëshuar përsëri satelitë.

A mund të përdorë Shenlong një krah robotik?

Profesori McDowell beson se avioni mund të jetë i pajisur me një mekanizëm robotik për manipulimin e objekteve në orbitë.

“Dyshoj se mjeti ka edhe një krah robotik për lëshimin dhe rikuperimin e satelitëve, por ai nuk është i dukshëm në fotografi”, shpjegoi eksperti.

Nëse një aftësi e tillë konfirmohet, ajo do t’i mundësonte avionit të kryente operacione komplekse pa praninë e astronautëve.

Megjithatë, ekzistenca e këtyre kapaciteteve nuk dëshmon domosdoshmërisht se avioni përdoret për qëllime ushtarake.

Mjetet që mund të afrohen me satelitë dhe t’i manipulojnë ata mund të përdoren edhe për mirëmbajtje, testime, inspektime dhe eksperimente shkencore.

McDowell beson se qëllimi kryesor i programit mund të jetë demonstrimi i aftësisë së Kinës për të ndërtuar dhe përdorur një anije të vogël robotike hapësinore.

Sipas tij, një platformë e tillë do të ishte e dobishme për testimin e pajisjeve të reja në orbitë dhe kthimin e tyre të paprekura në Tokë për riparim ose ripërdorim.

Kina po zhvillon edhe një avion tjetër hapësinor

Përveç Shenlong, Kina ka prezantuar plane për një tjetër mjet të ripërdorshëm, të quajtur Haolong.

Ky avion hapësinor është projektuar për transportin e ngarkesave drejt stacionit hapësinor kinez Tiangong.

Sipas të dhënave të publikuara, Haolong pritet të ketë një peshë prej rreth 7.000 kilogramësh.

Ai do të jetë afërsisht dhjetë metra i gjatë dhe rreth tetë metra i gjerë me krahët e hapur.

Ndryshe nga Shenlong, i cili mbetet i mbuluar nga sekreti, Haolong është prezantuar publikisht si pjesë e planeve të Kinës për zhvillimin e sistemeve të transportit hapësinor.

Kjo tregon se Pekini po investon në disa lloje teknologjish të ripërdorshme, me qëllime të ndryshme.

Inteligjenca amerikane paralajmëron për zgjerimin e programit kinez

Publikimi i fotografisë vjen në një kohë kur Shtetet e Bashkuara po shprehin shqetësim për ritmin e zhvillimit të kapaciteteve hapësinore të Kinës.

Sipas raportit të DIA-s, programi hapësinor kinez është aktualisht i dyti në botë, pas atij amerikan, për nga madhësia dhe aftësitë teknologjike.

Që nga viti 2016, numri i lëshimeve hapësinore të Kinës është më shumë se trefishuar, nga 22 në 93 në vit.

Ndërkohë, sipas agjencisë amerikane, Pekini po vendos në orbitë nëntë herë më shumë satelitë në vit sesa më parë.

Kjo rritje pasqyron investimet e mëdha kineze në komunikime, navigim, vëzhgim të Tokës dhe teknologji të tjera hapësinore.

Megjithatë, autoritetet amerikane theksojnë se zhvillimi i programit kinez ka edhe një dimension të rëndësishëm ushtarak.

SHBA: Kina po zhvillon armë kundër satelitëve

Në raportin e saj, DIA paralajmëron se Kina e konsideron hapësirën një përparësi strategjike për forcimin e kapaciteteve ushtarake.

Sipas agjencisë, Pekini ka zhvilluar dhe vazhdon të avancojë teknologji që mund të përdoren për të penguar ose dëmtuar sistemet hapësinore të vendeve të tjera.

“Kina ka zhvilluar dhe do të vazhdojë të avancojë armë për përdorim kundër satelitëve në orbitë, me qëllim ndërprerjen, dëmtimin ose shkatërrimin e kapaciteteve hapësinore të vendeve të tjera”, thuhet në raport.

Agjencia pretendon se Kina po vazhdon kërkimin, zhvillimin dhe testimin e disa llojeve të armëve kundër sistemeve hapësinore.

Këtu përfshihen edhe sisteme raketore kundërsatelitore, të njohura si ASAT, të cilat mund të lëshohen nga Toka për të shkatërruar objekte në orbitë.

Megjithatë, raporti nuk paraqet prova publike që Shenlong vetë është i pajisur me armë.

Aktiviteti i tij mbetet pjesërisht i panjohur dhe nuk duhet barazuar automatikisht me operacione luftarake.

A po hyn bota në një garë të re armatimi në hapësirë?

Zhvillimet në programet hapësinore amerikane dhe kineze po rrisin shqetësimet për militarizimin e orbitës së Tokës.

Për dekada me radhë, marrëveshjet dhe normat ndërkombëtare kanë synuar të kufizojnë disa forma të armatimit në hapësirë.

Megjithatë, teknologjitë moderne po e bëjnë gjithnjë e më të vështirë dallimin mes pajisjeve me qëllime civile dhe atyre që mund të përdoren për operacione ushtarake.

Në shtator, sekretari amerikan i Forcave Ajrore, Troy Meink, konfirmoi se Shtetet e Bashkuara disponojnë kapacitete kontrolli hapësinor të vendosura në orbitë, të cilat mund të përdoren për mbrojtjen e forcave amerikane nga veprimet armiqësore.

Sipas raportimit, kjo ishte hera e parë që Uashingtoni konfirmonte publikisht ekzistencën e armëve të tilla në hapësirë.

Deklarata ka shtuar shqetësimet se konkurrenca mes fuqive të mëdha mund të shtrihet gjithnjë e më shumë përtej atmosferës së Tokës.

Shenlong, një projekt që vazhdon të mbetet mister

Pavarësisht fotografisë së re dhe informacioneve të publikuara nga inteligjenca amerikane, shumë pyetje për Shenlong mbeten pa përgjigje.

Nuk dihet saktësisht sa avionë të tillë zotëron Kina, cilat janë të gjitha aftësitë e tyre dhe për çfarë përdoren objektet që lëshohen gjatë misioneve.

Ngjashmëria me avionin amerikan X-37B sugjeron se Kina po ndjek një model të ngjashëm zhvillimi teknologjik, por nuk mjafton për të përcaktuar qëllimin e operacioneve të saj.

Aftësia për të lëshuar, rikuperuar dhe transportuar satelitë mund të ketë përdorime shkencore, komerciale dhe ushtarake.

Publikimi i imazhit të parë me rezolucion të lartë përfaqëson një zhvillim të rëndësishëm për njohjen e programit sekret hapësinor të Kinës. Megjithatë, Shenlong vazhdon të mbetet një nga projektet më misterioze në orbitën e Tokës, ndërsa konkurrenca teknologjike dhe strategjike mes Pekinit dhe Uashingtonit po zgjerohet gjithnjë e më shumë në hapësirë.

Reklamë