Peshku misterioz 5 metra i gjatë shfaqet në brigjet e Kilit, rikthehen legjendat për tërmetet
Një krijesë e rrallë detare, e njohur në folklorin japonez si “peshku i fundit të botës”, është gjetur në brigjet e Kilit, duke shkaktuar reagime dhe spekulime në rrjetet sociale për një tërmet të mundshëm. Megjithatë, shkencëtarët theksojnë se nuk ekzistojnë prova që shfaqja e këtij peshku paralajmëron tërmete apo cuname.
Një peshk gjigant, rreth pesë metra i gjatë, është gjetur të martën në një plazh të Mejillonesit, në veri të Kilit, duke tërhequr vëmendjen e banorëve dhe të mediave ndërkombëtare.
Bëhet fjalë për një peshk të rrallë të thellësive oqeanike, të njohur në anglisht si oarfish, i cili për shkak të trupit të gjatë dhe të hollë shpesh përshkruhet si një gjarpër deti.
Kjo specie jeton zakonisht në ujërat e thella dhe rrallë shihet nga njerëzit. Për këtë arsye, shfaqja e saj pranë sipërfaqes apo në brigjet e detit ka nxitur prej shekujsh legjenda dhe interpretime të ndryshme.
Në traditën japoneze, peshku lidhet me besimin se krijesat e thellësive detare mund të paralajmërojnë fatkeqësi natyrore, veçanërisht tërmete dhe cuname.
Shfaqja e peshkut shkakton reagime në rrjetet sociale
Zbulimi në Mejillones u bë publik nga Qendra për Kërkimin e Faunës Detare dhe Vëzhgimin e Cetaceve në Kili.
Fotografitë dhe informacionet për krijesën u shpërndanë në rrjetet sociale, ku shumë përdorues e lidhën menjëherë praninë e saj me mundësinë e një tërmeti të ardhshëm.
“Nuk është një ogur i mirë”, shkroi një komentues.
Një tjetër pretendoi se një tërmet mund të godiste së shpejti pjesën veriore të vendit.
Edhe gjeofizikani Stefan Burns, i cili ka folur më parë për rrezikun e një tërmeti të madh në bregdetin e Kalifornisë deri në vitin 2030, reagoi ndaj lajmit.
“Ja ku fillojmë përsëri”, shkroi ai, duke iu referuar diskutimeve që zakonisht shoqërojnë shfaqjen e këtyre peshqve.
Megjithatë, reagimet e tilla nuk përbëjnë parashikime shkencore dhe nuk dëshmojnë se një tërmet është i afërt.
Një krijesë e rrallë që jeton në thellësitë e oqeanit
Peshku oarfish është ndër peshqit kockorë më të gjatë në botë dhe dallohet për trupin e tij të zgjatur, me formë shiriti.
Ai jeton në thellësi të mëdha oqeanike, shpesh në zona që njerëzit i eksplorojnë shumë rrallë.
Disa individë mund të gjenden në thellësi prej qindra metrash, ndërsa shfaqja e tyre në sipërfaqe është e pazakontë.
Pikërisht kjo karakteristikë ka ndikuar në krijimin e legjendave që e lidhin specien me ngjarje të jashtëzakonshme natyrore.
Në folklorin japonez, rrëfime për krijesa të ngjashme detare gjenden prej shekujsh, ndërsa shfaqjet e tyre janë interpretuar nga disa komunitete si paralajmërime të dërguara nga hyjnitë.
Megjithatë, biologët detarë theksojnë se peshqit e thellësive mund të dalin në sipërfaqe për arsye të ndryshme, përfshirë sëmundjet, dëmtimet, rrymat oqeanike dhe ndryshimet në kushtet e mjedisit.
Shfaqje të tjera të pazakonta gjatë vitit 2026
Sipas raportimeve, gjatë vitit 2026 janë regjistruar të paktën dy raste të tjera të shfaqjes së kësaj specieje në brigje.
Më 25 gusht, një peshk i ngordhur i këtij lloji u gjet në një plazh përgjatë bregdetit juglindor të ishullit Komodo, në Indonezi.
Gjashtë ditë më vonë, gjashtë vullkane në Indonezi shfaqën aktivitet shpërthyes ose shenja të intensifikimit të aktivitetit vullkanik.
Në fillim të tetorit, në të njëjtin rajon u regjistrua edhe një tërmet me magnitudë 5.2.
Sipas raportimeve, këto ngjarje nuk shkaktuan viktima apo të lënduar.
Megjithatë, afërsia kohore mes shfaqjes së peshkut dhe aktivitetit gjeologjik nuk dëshmon se ekziston një lidhje mes tyre.
Indonezia ndodhet në një nga rajonet tektonikisht më aktive të botës, ku tërmetet dhe shpërthimet vullkanike janë relativisht të shpeshta.
Dy peshq të rrallë u panë edhe në Meksikë
Një tjetër rast që tërhoqi vëmendjen ndodhi në fund të shkurtit, kur dy turistë amerikanë hasën dy peshq të gjallë të kësaj specieje në një plazh të Cabo San Lucasit, në Meksikë.
Pamja e dy individëve njëkohësisht u konsiderua jashtëzakonisht e rrallë, duke marrë parasysh habitatin e tyre në thellësi të oqeanit.
Më 23 mars, rreth 24 kilometra larg Cabo San Lucasit, u regjistrua një tërmet me magnitudë 4.1.
Nuk u raportuan viktima apo dëme të mëdha.
Gjatë muajve pasues, rajoni u përball edhe me disa stuhi të fuqishme, përfshirë uraganet Polo, Simon dhe Rachel, të cilat, sipas raportimeve, shkaktuan përmbytje, rrëshqitje dheu dhe viktima përgjatë bregdetit të Paqësorit.
Këto ngjarje nxitën interpretime të reja në rrjetet sociale, por shkencëtarët paralajmërojnë se rastësitë kohore nuk duhet të ngatërrohen me prova shkencore.
Studimi japonez rrëzon lidhjen me tërmetet
Një nga analizat më të rëndësishme shkencore mbi këtë fenomen u publikua në vitin 2019.
Studiues nga Universiteti Tokai në Japoni analizuan 336 raportime për shfaqjen e peshqve të thellësive detare dhe 221 tërmete me magnitudë mbi 6.0, të regjistruara në Japoni ndërmjet viteve 1928 dhe 2011.
Qëllimi ishte të përcaktohej nëse ekzistonte ndonjë lidhje statistikore mes shfaqjes së këtyre krijesave dhe tërmeteve të mëvonshme.
Rezultatet, të publikuara në revistën shkencore “Bulletin of the Seismological Society of America”, nuk zbuluan ndonjë lidhje statistikisht domethënëse.
Studiuesit e përshkruan besimin se këta peshq paralajmërojnë fatkeqësi si një lidhje iluzore, e krijuar nga prirja njerëzore për të lidhur ngjarje që ndodhin afër njëra-tjetrës në kohë.
Edhe një studim amerikan i vitit 2018, i publikuar në “Bulletin of the Southern California Academy of Sciences”, tregoi se gjatë një shekulli ishin regjistruar vetëm 19 raste të shfaqjes apo daljes në breg të kësaj specieje përgjatë Kalifornisë.
Kjo dëshmon sa të rralla janë takimet e njerëzve me këta peshq, por nuk mbështet idenë se ata mund të përdoren për parashikimin e tërmeteve.
Pse Kili është një nga vendet më të rrezikuara nga tërmetet?
Edhe pse shfaqja e peshkut nuk konsiderohet sinjal paralajmërues, Kili ndodhet në një rajon me aktivitet të lartë sizmik.
Vendi shtrihet përgjatë një prej kufijve tektonikë më aktivë në botë, ku pllaka oqeanike Nazca zhytet gradualisht nën pllakën e Amerikës së Jugut.
Ky proces, i njohur si subduksion, është përgjegjës për formimin e maleve Ande, aktivitetin vullkanik dhe një pjesë të madhe të tërmeteve të fuqishme që godasin rajonin.
Me kalimin e kohës, lëvizja e pllakave krijon tension të konsiderueshëm në koren e Tokës, i cili mund të çlirohet papritur përmes tërmeteve.
Më 10 tetor 2025, një tërmet me magnitudë 7.6 goditi rajonin e Ngushticës Drake, në jug të Kilit, duke shkaktuar paralajmërime për cunami përgjatë disa zonave bregdetare të Amerikës së Jugut dhe Antarktidës.
Megjithatë, ekzistenca e rrezikut të lartë sizmik nuk do të thotë se një tërmet mund të parashikohet nga sjellja e peshqve.
Shkencëtarët: Nuk ka prova se peshku paralajmëron katastrofa
Pavarësisht legjendave dhe spekulimeve, komuniteti shkencor nuk ka identifikuar një mekanizëm të besueshëm që do ta lidhte daljen në breg të peshqve të thellësive me tërmete të ardhshme.
Shkencëtarët mund të identifikojnë zonat me rrezik të lartë sizmik dhe të vlerësojnë probabilitetin e tërmeteve gjatë periudhave të gjata kohore, por aktualisht nuk ekziston një metodë e besueshme për të parashikuar datën, vendin dhe magnitudën e saktë të një tërmeti.
Për këtë arsye, specialistët theksojnë se vlerësimi i rrezikut duhet të mbështetet në monitorimin sizmologjik dhe të dhënat gjeologjike, jo në besimet folklorike.
Shfaqja e fundit e peshkut gjigant në Mejillones mbetet një ngjarje e rrallë dhe interesante nga pikëpamja biologjike.
Ajo ofron mundësi për të studiuar më mirë një specie që jeton larg vëzhgimit të përditshëm njerëzor dhe për të kuptuar faktorët që mund ta shtyjnë drejt brigjeve.
Pavarësisht nofkës dramatike “peshku i fundit të botës”, shkencëtarët theksojnë se nuk ka arsye për ta konsideruar praninë e tij një paralajmërim të besueshëm për tërmete apo cuname. Legjendat vazhdojnë të tërheqin vëmendjen, por provat shkencore nuk e mbështesin lidhjen mes kësaj krijese dhe katastrofave natyrore.
Të rejat Lexo më shumë
Inteligjenca artificiale nuk e zgjidh mungesën e punëtorëve në Zvicër
Rama nis “spastrimet” në administratë, i kërkon ministrave dorëheqjet e të gjithë drejtorëve të institucioneve
Alarm global për sigurinë kibernetike, dobësitë në PHP rrezikojnë miliona faqe interneti