Nga qentë pa kokë te robotët që shpërndajnë ilaçe: Dhjetë veprat më të pazakonta që po tërheqin vëmendjen në Frieze
Skulptura groteske, instalacione provokuese, robotë që shpërndajnë tableta dhe madje kafka dinosaurësh miliona vjet të vjetra. Panairi prestigjioz i artit Frieze në Londër po sjell edhe këtë vit një përzierje të jashtëzakonshme të artit bashkëkohor dhe atij historik, ku krijimtaria, kritika sociale dhe absurdi ndërthuren në mënyra shpesh tronditëse.
Panairi ndërkombëtar i artit Frieze, që zhvillohet në Regent’s Park të Londrës, vazhdon të jetë një nga ngjarjet më të rëndësishme të kalendarit artistik botëror.
Mes qindra veprave të ekspozuara, disa instalacione dallohen për mënyrën se si sfidojnë perceptimin e publikut mbi artin, trupin njerëzor, teknologjinë dhe shoqërinë moderne.
Nga portretet psikologjikisht intensive te skulpturat që trajtojnë shfrytëzimin e trupit dhe objektet e zakonshme të shndërruara në art konceptual, këto janë dhjetë veprat dhe prezantimet që kanë tërhequr veçanërisht vëmendjen e kritikës.
1. Ella Fleck – Një instalacion që zbulon industrinë e marrëdhënieve virtuale
Artistja britanike Ella Fleck prezanton një instalacion që eksploron anën e errët të industrisë së përmbajtjeve erotike në internet.
Në qendër të hapësirës ndodhet një platformë e ngritur që dridhet nën këmbët e vizitorëve, ndërsa dëgjohet zëri i një burri që pëshpërit fjalë përkëdhelëse dhe fantazi seksuale.
Instalacioni frymëzohet nga agjencitë që menaxhojnë llogaritë në platformën OnlyFans dhe komunikojnë me përdoruesit në emër të krijuesve të përmbajtjes.
Këto kompani ndërtojnë marrëdhënie të simuluara emocionale dhe intime, duke i nxitur klientët të shpenzojnë shuma të konsiderueshme parash.
Përmes zërit, dridhjeve dhe atmosferës së sikletshme, Fleck trajton mënyrën se si intimiteti mund të shndërrohet në produkt komercial.
Vepra ofron një reflektim shqetësues mbi shfrytëzimin e emocioneve dhe industrializimin e punës seksuale në epokën digjitale.
2. Yuli Serfaty – Qentë metalikë pa kokë si simbol i shfrytëzimit të trupit femëror
Një nga prezantimet më të pazakonta të panairit vjen nga artistja Yuli Serfaty.
Skulpturat e saj paraqesin krijesa metalike që ngjajnë me qen pa kokë, me kthetra të mprehta dhe gjinj të rëndë që pothuajse prekin dyshemenë.
Pamja është njëkohësisht groteske, surrealiste dhe shqetësuese.
Krijesat mund të interpretohen si një metaforë e feminitetit të çuar në ekstrem, ku trupi zhvlerësohet dhe trajtohet si objekt shfrytëzimi.
Një video që shoqëron instalacionin tregon njërën prej krijesave duke u përpjekur të largohet nga hapësira ku mbahet dhe duke arritur përfundimisht të arratiset.
Estetika e veprës kujton universin e errët biomekanik të artistit H.R. Giger, të ndërthurur me pamjet e lojërave të hershme kompjuterike si “Wolfenstein 3D”.
Megjithatë, pas pamjes fantastiko-shkencore fshihet një kritikë e ashpër sociale për mënyrën se si trupi femëror mund të kontrollohet dhe shfrytëzohet.
3. Rirkrit Tiravanija – Roboti që shpërndan tableta ibuprofeni
Artisti tajlandez Rirkrit Tiravanija sjell një instalacion që në pamje të parë duket njëkohësisht absurd dhe praktik.
Në qendër të veprës është një krah robotik që u ofron vizitorëve një tabletë të vogël ibuprofeni, me ngjyrë të kuqe dhe të bardhë.
Roboti e kryen veprimin me kujdes, por nëse vizitori nuk e zgjat dorën për ta marrë tabletën, ai thjesht e lëshon atë në dysheme.
Procesi përsëritet vazhdimisht.
Makineria vazhdon ta kryejë detyrën e programuar, pavarësisht nëse dikush është aty për ta pranuar produktin.
Kjo përsëritje mekanike krijon një ndjesi absurditeti dhe kotësie.
Instalacioni mund të lexohet si koment mbi automatizimin, konsumizmin dhe mënyrën se si shoqëria moderne vazhdon të prodhojë dhe të shpërndajë produkte, edhe kur ato nuk janë të nevojshme.
Një objekt që zakonisht lidhet me lehtësimin e dhimbjes shndërrohet kështu në një simbol të funksionimit mekanik dhe shpesh të pakuptimtë të jetës bashkëkohore.
4. Carolyn Lazard – Stilolapsat që zbulojnë ndikimin e industrisë farmaceutike
Në shikim të parë, instalacioni i artistes Carolyn Lazard duket si një koleksion i zakonshëm stilolapsash.
Por secili prej tyre mbart një histori për marrëdhënien mes industrisë farmaceutike dhe sistemit shëndetësor amerikan.
Stilolapsat janë objekte promocionale që kompanitë farmaceutike ua kanë dhuruar profesionistëve mjekësorë në Shtetet e Bashkuara.
Artistja i ka blerë ato nga shitjet e pasurive dhe sendeve personale të mjekëve.
Mes tyre gjenden stilolapsa që reklamojnë antidepresivë, medikamente për ADHD-në dhe Viagra-n.
Përmes këtyre objekteve të vogla, Lazard shqyrton ndikimin e korporatave në kujdesin shëndetësor dhe mënyrën se si marketingu farmaceutik depërton në praktikën e përditshme mjekësore.
Instalacioni ngre pyetje mbi konfliktet e interesit dhe komercializimin e shëndetit.
Ai sugjeron gjithashtu një realitet ku trupi njerëzor trajtohet gjithnjë e më shumë si një burim ekonomik që duhet menaxhuar përmes produkteve dhe medikamenteve.
Ajo që fillimisht duket si një ekspozim i thjeshtë objektesh të përditshme shndërrohet në një kritikë konceptuale të sistemit modern të kujdesit shëndetësor.
5. Gray Wielebinski – Edhe tualetet e panairit shndërrohen në hapësira arti
Një nga ndërhyrjet më të pazakonta artistike në Frieze këtë vit nuk ndodhet në një galeri tradicionale, por në tualetet e panairit.
Artisti Gray Wielebinski ka shndërruar tabletat aromatizuese që përdoren në pisuarë në objekte arti.
Secila prej tyre ka një aromë të krijuar posaçërisht dhe është vendosur brenda një strukture metalike.
Pamja e tyre të kujton objekte të vogla metalike, me një estetikë që ndërthur funksionalitetin industrial dhe nënkuptime erotike.
Instalacioni sfidon kufirin mes objektit të zakonshëm dhe veprës artistike.
Duke vendosur skulptura në një ambient që zakonisht nuk lidhet me artin, Wielebinski e detyron publikun të rimendojë se çfarë mund të konsiderohet një vepër arti.
Projekti përmban gjithashtu një dozë humori dhe provokimi, duke treguar se arti bashkëkohor mund të gjendet edhe në hapësirat më të papritura.
6. Miriam Cahn – Njëzet e gjashtë vjet autoportrete dhe përballje me vetveten
Mes numrit të madh të pikturave të ekspozuara në Frieze, artistja zvicerane Miriam Cahn dallon me një prezantim jashtëzakonisht personal.
Instalacioni i saj përmbledh 26 vjet krijimtari në autoportret.
Veprat tregojnë një udhëtim të gjatë emocional dhe psikologjik, gjatë të cilit artistja e ka eksploruar vazhdimisht identitetin e saj.
Në disa piktura, Cahn shfaqet duke buzëqeshur, në të tjera duke bërtitur, duke qëndruar në këmbë apo duke rënë.
Figurat janë të turbullta, ndërsa ngjyrat shpërndahen në mënyrë ekspresive dhe shpesh të çrregullt.
Kjo mënyrë e pikturimit krijon një atmosferë të fortë ankthi dhe tensioni të brendshëm.
Autoportretet nuk synojnë të paraqesin thjesht pamjen fizike të artistes, por të zbulojnë gjendje emocionale të ndërlikuara.
Kritika e veçon këtë prezantim si një nga momentet më të fuqishme të panairit, për shkak të intensitetit psikologjik dhe ndershmërisë artistike.
7. William-Adolphe Bouguereau – Një thesar i fshehur i pikturës franceze të shekullit XIX
Panairi Frieze Masters ofron mundësinë për të zbuluar edhe vepra historike që shpesh mbeten jashtë vëmendjes së publikut të gjerë.
Një prej tyre është një pikturë e vogël e artistit akademik francez William-Adolphe Bouguereau.
E frymëzuar nga një vepër e piktorit italian Tintoretto, ajo paraqet një burrë të shtrirë përdhe.
Litarët që e kishin lidhur janë këputur, ndërsa përreth tij shihen copa druri të thyera.
Skena sugjeron pasojat e një akti dhune, duke përqendruar vëmendjen jo te vetë ngjarja, por te heshtja e rëndë që mbetet pas saj.
Ngjyrat e zverdhura dhe përmasat modeste të pikturës ia shtojnë karakterin misterioz.
Vepra dëshmon se arti historik mund të jetë po aq tronditës dhe emocionalisht intensiv sa krijimet bashkëkohore.
Në të njëjtën galeri është prezantuar edhe një portret i piktorit James Tissot, një tjetër emër i rëndësishëm i artit të shekullit XIX.
Këto zbulime janë ndër arsyet pse Frieze Masters vazhdon të tërheqë koleksionistë dhe adhurues të historisë së artit.
8. Luce Turnier – Rikthimi në vëmendje i një artisteje të harruar nga historia
Një tjetër prezantim me rëndësi historike i kushtohet artistes moderniste nga Haiti, Luce Turnier.
Ajo jetoi dhe punoi mes Parisit dhe Haitit, por krijimtaria e saj ka mbetur kryesisht jashtë rrëfimeve kryesore të historisë së artit modern.
Ekspozimi përfshin një përzgjedhje të vogël portretesh dhe veprash të vendosura në vitrina.
Portretet karakterizohen nga një stil i drejtpërdrejtë, i përmbajtur dhe shpesh melankolik.
Në disa aspekte, ato kujtojnë veprat e piktores amerikane Alice Neel, por me një atmosferë më të zymtë.
Prezantimi ofron një vështrim mbi një periudhë të modernizmit ndërkombëtar që nuk ka marrë gjithmonë vëmendjen e merituar.
Kritika e konsideron krijimtarinë e Turnier të denjë për një ekspozitë të plotë muzeale.
Rikthimi i saj në Frieze Masters dëshmon rëndësinë e rizbulimit të artistëve që janë lënë në hije nga historia tradicionale e artit.
9. Një kafkë dinosauri 150 milionë vjet e vjetër, me dhëmbin e grabitqarit ende të ngulur
Një nga objektet më spektakolare të ekspozuara në Frieze Masters nuk është krijuar nga dora e njeriut.
Galeria David Aaron ka sjellë fosile të jashtëzakonshme dinosaurësh, përfshirë një kafkë gjigante triceratopsi dhe një kafkë të species Camarasaurus supremus.
Veçanërisht interesante është kafka e Camarasaurus-it, një dinosauri barngrënës që jetonte rreth 150 milionë vjet më parë.
Në fosil gjendet ende i ngulur një dhëmb i një Allosaurus-i, dinosauri mishngrënës që ishte ndër grabitqarët më të fuqishëm të periudhës Jurasike.
Ky detaj krijon një lidhje të drejtpërdrejtë me botën parahistorike dhe konfliktet mes kafshëve që jetonin miliona vjet përpara shfaqjes së njerëzimit.
Ndryshe nga pikturat dhe skulpturat tradicionale, këto fosile përfaqësojnë një lloj tjetër trashëgimie, ku historia natyrore takohet me koleksionimin dhe ekspozimin artistik.
Prania e tyre në panair ofron një kontrast të pazakontë me veprat e artit antik, pikturat flamande dhe objektet historike që dominojnë hapësirën e Frieze Masters.
Për shumë vizitorë, kafkat e dinosaurëve mund të jenë ndër objektet më mbresëlënëse të gjithë ngjarjes.
10. Sohrab Hura – Dhuna dhe frika e përditshme në piktura ekspresioniste
Artisti Sohrab Hura prezanton një seri pikturash ekspresioniste që eksplorojnë dhunën, frikën dhe pasigurinë e jetës së përditshme.
Veprat karakterizohen nga figura të deformuara, skena groteske dhe një përdorim intensiv i ngjyrave.
Në një pikturë, një burrë shihet duke u goditur dhe rrëzuar përdhe.
Në një tjetër, një sorrë çukit një trup të përgjakur, ndërsa pranë saj qëndron një figurë njerëzore që shikon e tmerruar një gazetë.
Atmosfera e këtyre veprave kujton pikturat e ekspresionistit norvegjez Edvard Munch, por me një nivel shumë më të lartë dhune dhe brutaliteti vizual.
Hura e përdor pikturën për të sjellë në sipërfaqe ankthin dhe tensionet që mund të fshihen pas situatave të zakonshme.
Megjithëse jo çdo vepër e serisë arrin të njëjtin nivel artistik, kritika veçon pjesën më të madhe të pikturave për forcën e tyre emocionale dhe energjinë e zemëruar që përcjellin.
Prezantimi është një nga më të drejtpërdrejtët në trajtimin e dhunës njerëzore në këtë edicion të panairit.
Frieze, aty ku arti nuk synon gjithmonë të jetë i bukur
Dhjetë prezantimet e përzgjedhura dëshmojnë se Frieze nuk është vetëm një hapësirë për ekspozimin dhe shitjen e veprave të artit.
Ai është gjithashtu një vend ku artistët testojnë kufijtë e krijimtarisë dhe sfidojnë pritshmëritë e publikut.
Disa vepra trajtojnë çështje të ndjeshme sociale, si shfrytëzimi i trupit, komercializimi i intimitetit dhe ndikimi i korporatave në shëndetësi.
Të tjera eksplorojnë identitetin personal, dhunën, kujtesën dhe historinë.
Ndërkohë, prezantimet historike dhe fosilet miliona vjet të vjetra krijojnë një dialog të pazakontë mes artit, shkencës dhe trashëgimisë kulturore.
Nga një krah robotik që shpërndan medikamente deri te një kafkë dinosauri me gjurmët e një sulmi parahistorik, Frieze dëshmon se arti dhe objektet e ekspozuara nuk kanë nevojë të jenë gjithmonë të bukura për të tërhequr vëmendjen.
Ndonjëherë, veprat që shkaktojnë më shumë shqetësim, habi apo diskutim janë pikërisht ato që mbeten më gjatë në kujtesën e vizitorëve.
Të rejat Lexo më shumë
Vetëm pas pesë ditësh në detyrë, Trump shkarkon sekretaren e shtypit të Shtëpisë së Bardhë
Dhuna në protestën në Tiranë, 11 të lënduar deri në mbrëmje, mes tyre tre të mitur
Kultivuesit e mollëve në Prespë ankohen për çmimin e ulët të blerjes, ju ofrohen vetëm 4 denarë për kilogram