← Kthehu te Ballina

Në epokën e inteligjencës artificiale, Cambridge zgjedh “human” si fjalën e vitit 2026

ShpërndajeFacebookWhatsApp
Në epokën e inteligjencës artificiale, Cambridge zgjedh “human” si fjalën e vitit 2026

Fjala që nënkupton “njerëzor” ka marrë një peshë të re, ndërsa teknologjia po mjegullon kufijtë mes aftësive të njerëzve dhe makinave. Zgjedhja ngre pyetjen: çfarë duam të ruajmë si thelbësisht njerëzore?

Cambridge Dictionary ka shpallur “human” fjalën e vitit 2026, duke e lidhur përzgjedhjen me debatin në rritje për vendin e njeriut në epokën e inteligjencës artificiale.

Sipas redaktorëve, fjala ka fituar domethënie të re teksa sistemet e AI-së bëhen gjithnjë e më të afta të imitojnë bisedën, krijimtarinë dhe vendimmarrjen njerëzore.

Në këtë kontekst, “human” nuk përshkruan më vetëm dallimin nga kafshët, hyjnitë apo makinat. Ajo përdoret gjithnjë e më shpesh për të theksuar prejardhjen njerëzore të një vepre, një aftësie ose një përvoje.

Një fjalë e njohur, me rëndësi të përtërirë

“Inteligjenca artificiale po ndryshon mënyrën si flasim për të qenët njerëzor”, tha Colin McIntosh, leksikograf në Cambridge Dictionary.

Sipas tij, shqetësimet për atë që mund të humbasim kur ia delegojmë teknologjisë proceset e të menduarit po nxisin rivlerësimin e varësisë sonë nga AI-ja, në fusha që shtrihen nga matematika e avancuar te edukimi i fëmijëve.

Ai veçon shtimin e përdorimit të shprehjeve si “human-made”, që do të thotë “i krijuar nga njeriu”. Formulime të tilla shërbejnë për të dalluar punën njerëzore nga përmbajtjet e gjeneruara me inteligjencë artificiale.

“Pikërisht ky interes i përtërirë për idenë e të qenët njerëzor pasqyroi frymën e kohës dhe e bëri ‘human’ fjalën e vitit të Cambridge Dictionary”, shpjegoi McIntosh.

Fjalori e përkufizon atë si diçka që ka cilësitë, të metat dhe ndjenjat e njerëzve, në dallim nga hyjnitë, kafshët ose makinat.

Bill Gates: suksesi i AI-së duhet matur me përfitimin për njerëzit

Përzgjedhja vjen në një kohë kur figura të njohura po diskutojnë cilat role dhe marrëdhënie duhen mbajtur në qendër të përvojës njerëzore.

Në një ese të publikuar në gusht, Bill Gates argumentoi në favor të disa profesioneve që duhet t’u rezervohen njerëzve, përfshirë kujdesin ndaj të tjerëve.

Duke komentuar zgjedhjen e fjalës së vitit, ai tha se AI-ja po na detyron të mendojmë më thellë se çfarë do të thotë të jesh njeri.

“Ajo mund të na ndihmojë të kurojmë sëmundje, të përmirësojmë arsimin dhe t’u japim njerëzve më shumë kohë për gjërat që kanë më shumë rëndësi”, u shpreh Gates.

Por, sipas tij, kjo kërkon vendime të vetëdijshme për mënyrën si teknologjia përfshihet në jetën tonë dhe për fushat ku duam që njerëzit të mbeten në qendër.

“Masa e suksesit të AI-së duhet të jetë sa shumë e përmirëson jetën njerëzore.”

Paralajmërime për ndryshimin që po vjen

Geoffrey Hinton, laureat i Nobelit në Fizikë dhe shpesh i cilësuar si një nga figurat themeluese të inteligjencës artificiale moderne, ka paralajmëruar për shpejtësinë e zhvillimit të saj.

Duke i përshkruar sistemet e reja në mënyrë figurative si “qenie aliene”, ai ka thënë se njerëzimit mund t’i mbetet pak kohë për t’u përshtatur.

“Jam i gatshëm të jem egoist dhe të zgjedh njerëzit”, është shprehur ai.

Edhe Papa Leoni XIV, në letrën “Magnifica Humanitas”, ka folur për forma të reja “çnjerëzimi” dhe për detyrimin për të mbetur thellësisht njerëzorë.

Çfarë do të thotë të jesh njeri?

Dr. Tom McClelland, filozof i shkencës në Universitetin e Cambridge-it, e sheh përzgjedhjen si një nxitje për pyetje që shkojnë përtej teknologjisë.

“Kuptimi i të qenët njeri nuk është diçka e pandryshueshme”, tha ai. “Ai ndryshon vazhdimisht në raport me kontekstin politik, njohuritë shkencore dhe teknologjinë e kohës.”

Sipas tij, debatet për AI-në tregojnë se njerëzit e kuptojnë këtë çështje në mënyra shumë të ndryshme.

“‘Human’ është një zgjedhje shumë e mirë për fjalën e vitit, pikërisht sepse i nxit këto pyetje të rëndësishme.”

Nga “aura farming” te rikthimi te hobet pa ekran

Edhe hyrjet e tjera të reja në fjalor pasqyrojnë prirjet kulturore dhe digjitale të vitit.

Mes tyre është “air jail”, një shprehje e përhapur në videot me kafshë shtëpiake, që përshkruan ngritjen dhe mbajtjen e tyre përkohësisht në ajër për t’u ndërprerë një sjellje.

“Aura farming” i referohet kultivimit të qëllimshëm të një imazhi tërheqës, mbresëlënës ose të admirueshëm, veçanërisht në rrjetet sociale.

Ndërsa “looksmaxxing” përshkruan përpjekjet për të rritur sa më shumë tërheqjen fizike, një prirje veçanërisht e dukshme mes të rinjve meshkuj.

Në garë për fjalën e vitit ishin edhe “agent”, në kuptimin e sistemeve të AI-së që kryejnë veprime në mënyrë autonome; “wholesome”, që lidhet me përmbajtje të ngrohta e pozitive; dhe “analogue”, që pasqyron interesimin për veprimtari larg ekraneve.

Leximi i librave fizikë, thurja dhe dëgjimi i disqeve të vinilit janë disa prej shembujve të kësaj prirjeje.

Fjalët që mund të hyjnë më tej

Fjalori po shqyrton edhe shprehje të tjera, përfshirë:

Këto shprehje përmbledhin shqetësime të ndryshme të së tashmes: klimën, pasigurinë në punë dhe kërkimin e qetësisë.

Një provë për vlerat njerëzore

Profesorja Rachel Adams, eksperte e qeverisjes së AI-së dhe të drejtave të njeriut në Universitetin e Cambridge-it, tha se inteligjenca artificiale do të jetë një provë e thellë për njerëzimin.

Sipas saj, teknologjia mund t’i thellojë pabarazitë ekzistuese, por mund të krijojë edhe mjete për t’i zbutur ato.

“Duhet të vendosim së bashku çfarë vlerësojmë dhe çfarë do të lejojmë t’i ndodhë njëri-tjetrit”, u shpreh ajo.

Pyetja, shtoi Adams, është nëse përfitimet nga AI-ja — në pasuri, prodhimtari dhe përparim shkencor — do të përdoren për të përballuar sfidat e mëdha politike të kohës. /GazetaExpress/

Fluturime nga Baseli për në Prishtinë dhe anasjelltas me çmime shumë të volitshme Reisebüro Prishtina ofron sherbime të sigurta,...

Burimi: www.gazetaexpress.com

Artikull i përzgjedhur dhe përpunuar automatikisht nga Zani Digjital.

Lajme të ngjashme