Drita misterioze ndriçojnë qiellin e Kalifornisë, zbulohet projekti ambicioz për ta kthyer natën në ditë
Dy rreze jashtëzakonisht të fuqishme drite, të shfaqura në qiellin e shkretëtirës së Kalifornisë, kanë habitur banorët dhe drejtuesit e automjeteve. Pas fenomenit që fillimisht dukej i pashpjegueshëm qëndron një kompani teknologjike amerikane, e cila synon të vendosë mijëra pasqyra në orbitën e Tokës për të reflektuar dritën e Diellit gjatë natës. Projekti ka ngjallur interes, por edhe shqetësime serioze mes astronomëve dhe organizatave mjedisore.
Banorët e qytetit të vogël Lone Pine, pranë malit Whitney në Kaliforni, janë përballur me një pamje të pazakontë, pasi dy rreze të fuqishme drite ndriçuan qiellin e shkretëtirës gjatë natës së së shtunës.
Dritat ishin aq intensive sa tërhoqën vëmendjen e drejtuesve të automjeteve që udhëtonin përgjatë autostradës 395, disa prej të cilëve ndaluan për të zbuluar burimin e tyre.
Cayden Thompson, një nga dëshmitarët, i tha gazetës San Francisco Chronicle se drita ishte verbuese dhe nuk kishte asnjë ngjashmëri me ndriçimin e zakonshëm të automjeteve.
“Ato prodhonin aq shumë energji sa nuk mund të qëndroje përpara tyre pa rrezikuar të digjeshe. Ishte diçka e pabesueshme”, deklaroi ai.
Megjithatë, shpjegimi i fenomenit ishte pothuajse po aq i pazakontë sa vetë pamja.
Pas dritave qëndronte kompania amerikane “Reflect Orbital”, e cila po zhvillon një teknologji për të reflektuar dritën diellore nga hapësira drejt sipërfaqes së Tokës.
Një projekt për të ndriçuar Tokën gjatë natës
Reflect Orbital, me seli në Hawthorne të Kalifornisë, synon të ndërtojë një rrjet prej 50 mijë satelitësh të pajisur me pasqyra të mëdha.
Ideja është që pasqyrat të vendosen në orbitë dhe të reflektojnë dritën e Diellit drejt zonave të Tokës ku është natë.
Kompania e përshkruan këtë koncept si një shërbim të ndriçimit sipas kërkesës.
Në teori, teknologjia mund të përdoret për të furnizuar me dritë impiantet diellore pas perëndimit të Diellit, për të ndriçuar zona urbane ose për të ndihmuar ekipet e kërkim-shpëtimit gjatë operacioneve të natës.
Nëse realizohet, sistemi do të përfaqësonte një mënyrë krejtësisht të re të përdorimit të energjisë diellore.
Megjithatë, projekti ndodhet ende në fazë zhvillimi dhe testimi, ndërsa realizueshmëria dhe ndikimet e tij në shkallë të gjerë mbeten për t’u vlerësuar.
Çfarë ndodhi në shkretëtirën e Kalifornisë?
Sipas kompanisë, dritat misterioze që u panë pranë Lone Pine ishin pjesë e një eksperimenti të kontrolluar.
Reflect Orbital kishte vendosur dy reflektorë tokësorë me fuqi të lartë në një mjet pune në zonën e Horseshoe Meadows Road.
Qëllimi ishte të simulohej ndriçimi që kompania shpreson ta ofrojë në të ardhmen përmes pasqyrave orbitale.
Në eksperiment mori pjesë organizata vullnetare China Lake Mountain Rescue, e specializuar në operacione kërkimi dhe shpëtimi në terrene të vështira.
Ekipet zhvilluan ushtrime kërkimi, transportimi të të lënduarve me barela dhe përgatitjeje të pajisjeve, fillimisht në errësirë me ndihmën e llambave personale dhe më pas nën ndriçimin e reflektorëve të kompanisë.
Dallimi ishte i dukshëm.
Phillip Cash, drejtues i operacioneve të organizatës, tha se ndriçimi ishte më i fuqishëm se ai që zakonisht siguron Hëna e plotë.
“Në fillim nuk ka dritë dhe më pas, papritur, mund të shohësh pothuajse pesë kilometra përreth, në çdo drejtim”, shpjegoi ai.
Sipas tij, ndriçimi i fuqishëm e bëri më të lehtë kryerjen e detyrave të shpëtimit.
Kompania theksoi se testi ishte zhvilluar me lejet përkatëse dhe në koordinim me autoritetet lokale, policinë dhe bazën ajrore Edwards.
“Ekipet e kërkim-shpëtimit pritet të jenë klientët tanë të parë. Prandaj, ky ishte një test në kushte reale me njerëzit që mund ta përdorin teknologjinë tonë”, deklaroi Reflect Orbital.
Pasqyra gjigante 650 kilometra mbi Tokë
Planet e kompanisë shkojnë shumë përtej përdorimit të reflektorëve tokësorë.
Reflect Orbital ka njoftuar se ka siguruar dy lëshime raketash përmes kompanisë indiane të teknologjisë hapësinore Skyroot Aerospace.
Objektivi është testimi i satelitit Eärendil-1, i cili parashikohet të pajiset me një pasqyrë me diametër rreth 18 metra.
Sateliti do të vendosej në një lartësi prej afro 640 kilometrash mbi sipërfaqen e Tokës.
Pasqyra do të synonte të reflektonte dritën diellore drejt një zone rrethore me diametër afërsisht 4,8 kilometra.
Sipas konceptit të kompanisë, një person që do ta vëzhgonte satelitin nga Toka mund ta shihte si një pikë të ndritshme në qiell, me shkëlqim të krahasueshëm me Hënën e plotë ose planetin Venus.
Reflect Orbital synon që deri në vitin 2035 të krijojë një rrjet prej 50 mijë satelitësh.
Kompania parashikon që shërbimi i ndriçimit të kushtojë rreth 3.700 funte në orë për dritën e reflektuar nga një pasqyrë, varësisht nga kushtet e kontratës.
Këto janë objektiva të deklaruara të kompanisë dhe jo kapacitete që janë demonstruar tashmë nga një sistem orbital funksional.
Astronomët paralajmërojnë për ndotje të dritës nga hapësira
Pavarësisht potencialit të teknologjisë, projekti është përballur me kritika nga astronomët dhe organizatat që mbrojnë qiellin e natës.
Shqetësimi kryesor lidhet me ndotjen e dritës, e cila mund të ndikojë në vrojtimet astronomike dhe në mjedisin natyror.
Ruskin Hartley, drejtues ekzekutiv i organizatës jofitimprurëse DarkSky, e cilësoi idenë si një formë veçanërisht problematike të ndotjes së dritës.
“Kjo është ndotje e dritës nga hapësira dhe është forma më e keqe e saj. Nuk mund ta fikësh, ta pengosh apo të vendosësh për të përmes autoriteteve lokale”, deklaroi ai.
Hartley kritikoi gjithashtu mënyrën e organizimit të eksperimentit në Kaliforni, duke pretenduar se astronomët vendas nuk ishin informuar paraprakisht.
Sipas tij, demonstrimi tregoi se ekipet e shpëtimit mund të punojnë në kushte të ngjashme me ndriçimin e Hënës, një fenomen që natyra e siguron periodikisht pa kosto.
Ai paralajmëroi se një teknologji e testuar sot mbi Kaliforni mund të përdoret nesër për të ndriçuar zona të tjera të botës, përfshirë hapësira natyrore që aktualisht kanë qiell relativisht të errët.
“A do të dëshironim vërtet që shtëpitë tona të ndriçoheshin nga hapësira?”
Edhe Dr. Robert Massey, zëvendësdrejtor ekzekutiv i Shoqërisë Mbretërore Astronomike në Mbretërinë e Bashkuar, ka shprehur shqetësime për projektin.
Ai e cilësoi konceptin si një burim potencial të ndotjes së dritës nga hapësira.
“Nuk jam aspak i befasuar që eksperimenti ka shkaktuar kaq shumë kritika”, tha Massey.
Ai ngriti edhe një pyetje për ndikimin e mundshëm të teknologjisë në jetën e përditshme.
“A do të dëshironim vërtet që, në të ardhmen, rrezet e dritës nga hapësira t’i ndriçonin shtëpitë dhe vendet tona të punës në këtë mënyrë?”, pyeti ai.
Astronomët druajnë se pasqyrat orbitale mund të krijojnë ndërhyrje gjatë vëzhgimeve me teleskopë dhe të pengojnë studimin e objekteve të largëta qiellore.
Për më tepër, një rrjet me dhjetëra mijëra satelitë do të sillte pyetje të tjera për menaxhimin e orbitës dhe ndikimin mbi aktivitetet hapësinore.
Shqetësime edhe për kafshët dhe ekosistemet
Kritikat nuk kufizohen vetëm te astronomia.
Organizatat mjedisore paralajmërojnë se ndriçimi artificial gjatë natës mund të ndikojë në ritmet biologjike të kafshëve.
Shumë specie mbështeten te cikli natyror ditë-natë për të përcaktuar kohën e ushqyerjes, riprodhimit, migrimit dhe pushimit.
Ndryshimi i papritur i nivelit të ndriçimit mund të shkaktojë çorientim ose ndryshime të sjelljes, veçanërisht te organizmat që janë aktivë gjatë natës.
Për këtë arsye, ekspertët kërkojnë që çdo projekt i tillë të vlerësohet me kujdes për ndikimet e mundshme ekologjike.
Kompania mbron projektin: Mund të ndihmojë në shpëtimin e jetëve
Reflect Orbital kundërshton idenë se teknologjia e saj duhet të shihet vetëm si një burim ndotjeje.
Sipas kompanisë, pasqyrat orbitale mund të ndihmojnë në zvogëlimin e përdorimit të karburanteve fosile duke zgjeruar mundësinë e shfrytëzimit të energjisë diellore.
Ajo thekson se po bashkëpunon me astronomë dhe shkencëtarë për të zhvilluar projektin dhe për të shqyrtuar ndikimet e mundshme.
Kompania gjithashtu premton se do të vazhdojë koordinimin me komunitetet dhe autoritetet në zonat ku zhvillon aktivitetet e saj.
“Do të vazhdojmë të punojmë ngushtë me komunitetet dhe autoritetet lokale kudo që operojmë dhe jemi të emocionuar të tregojmë se si kjo teknologji mund të ndihmojë në shpëtimin e jetëve”, thuhet në deklaratën e Reflect Orbital.
A mund të ndryshojë kjo teknologji mënyrën si e përdorim dritën?
Projekti i Reflect Orbital paraqet një ide ambicioze: përdorimin e pasqyrave në hapësirë për të dërguar dritën diellore në Tokë edhe pas perëndimit të Diellit.
Nëse teknologjia rezulton e zbatueshme, ajo mund të krijojë mundësi të reja për operacionet emergjente dhe disa përdorime të energjisë diellore.
Megjithatë, mbeten ende pa përgjigje pyetje të rëndësishme për efikasitetin, koston, sigurinë dhe ndikimin në mjedis.
Dritat misterioze mbi shkretëtirën e Kalifornisë rezultuan të ishin pjesë e një eksperimenti teknologjik, por ato kanë hapur një debat më të gjerë: deri ku duhet të shkojë ndërhyrja e njeriut në mjedisin natyror për të shfrytëzuar burime të reja energjie dhe ndriçimi?
Të rejat Lexo më shumë
Sa vezë mund të hani në javë? Nutricionistët japin rekomandimin e tyre
Ermal Krasniqi vazhdon shkëlqimin në Turqi, realizon gol të bukur ndaj Eyupsporit
Hakeri famëkeq: Kriptovalutat e vjedhura janë si “patate e nxehtë” që duhet kaluar shpejt te dikush tjetër