← Kthehu te Ballina
Lajme 24/10/2026 13:07

Dieta pa karbohidrate premton humbje të shpejtë në peshë, por ekspertët paralajmërojnë për rreziqet

Dieta pa karbohidrate premton humbje të shpejtë në peshë, por ekspertët paralajmërojnë për rreziqet

Dietat me pak karbohidrate janë bërë një nga mënyrat më të njohura për të humbur peshë, ndërsa mbështetësit e tyre pretendojnë se mund të ndihmojnë edhe në kontrollin e diabetit dhe reduktimin e yndyrës në mëlçi. Megjithatë, shkencëtarët paralajmërojnë se kufizimi i tepruar i karbohidrateve mund të ketë pasoja për shëndetin, veçanërisht nëse ndiqet për periudha të gjata dhe pa kujdes për cilësinë e ushqimeve.

Humbja e rreth gjashtë kilogramëve brenda dy javësh mund të tingëllojë si një rezultat mbresëlënës për këdo që përpiqet të dobësohet. Pikërisht premtime të tilla kanë ndihmuar në rritjen e popullaritetit të dietave me pak karbohidrate.

Këto regjime ushqimore kufizojnë ndjeshëm konsumin e bukës, orizit, makaronave, patateve dhe ushqimeve të tjera të pasura me karbohidrate, duke i zëvendësuar kryesisht me proteina dhe yndyrna.

Mbështetësit e tyre pretendojnë se përfitimet shkojnë përtej dobësimit. Disa studime kanë sugjeruar se dieta të tilla mund të ndihmojnë në përmirësimin e diabetit të tipit 2, reduktimin e yndyrës në mëlçi dhe kontrollin e disa formave të epilepsisë.

Por pavarësisht rezultateve premtuese, shumë specialistë të ushqyerjes vazhdojnë të kenë rezerva.

Profesor Tom Sanders, një nga ekspertët britanikë të shkencës së ushqyerjes, paralajmëron se disa dieta me pak karbohidrate mund të rrisin konsumin e yndyrnave të ngopura, duke ndikuar negativisht në shëndetin e enëve të gjakut dhe duke shtuar rrezikun e sëmundjeve të zemrës.

Ndërkohë, studime eksperimentale kanë ngritur edhe pyetje mbi ndikimin që mund të ketë kufizimi ekstrem i karbohidrateve në zhvillimin e disa tumoreve.

Si funksionon dieta me pak karbohidrate?

Një nga format më të njohura të këtij regjimi ushqimor është dieta ketogjenike, e njohur shkurtimisht si dieta keto.

Ajo bazohet në konsumimin e një sasie shumë të vogël karbohidratesh, ndërsa pjesa më e madhe e energjisë sigurohet nga yndyrnat dhe proteinat.

Në një dietë tipike ketogjenike, rreth 70–75 për qind e kalorive vijnë nga yndyrnat, 20–25 për qind nga proteinat dhe vetëm 5–10 për qind nga karbohidratet.

Kjo nënkupton kufizimin e ushqimeve si buka, makaronat, orizi, patatet, drithërat dhe disa fruta me përmbajtje më të lartë sheqeri, përfshirë bananet.

Në vend të tyre, konsumohen më shumë mish, peshk, vezë, djathë, vaj ulliri, avokado dhe perime me gjethe të gjelbra.

Në shumë studime, pjesëmarrësit kanë konsumuar rreth 30 gramë karbohidrate në ditë, një sasi që përafërsisht mund të gjendet në dy feta buke ose në një banane të madhe.

Çfarë ndodh me organizmin kur kufizohen karbohidratet?

Karbohidratet janë një nga burimet kryesore të energjisë për trupin.

Gjatë tretjes, ato zbërthehen në glukozë, e cila përdoret nga qelizat për energji ose ruhet për përdorim të mëvonshëm.

Kur konsumi i karbohidrateve ulet ndjeshëm, zakonisht pakësohet edhe sekretimi i insulinës.

Pas disa ditësh, organizmi mund të hyjë në një gjendje metabolike të quajtur ketozë.

Në këtë gjendje, trupi fillon të mbështetet më shumë te yndyrnat për energji, ndërsa mëlçia prodhon substanca të quajtura ketone.

Ketonet mund të përdoren si burim alternativ energjie nga truri dhe organe të tjera.

Studimet kanë treguar se ky proces mund të ndihmojë në humbjen e peshës dhe përmirësimin e kontrollit të sheqerit në gjak.

Megjithatë, ende ka diskutime shkencore nëse dieta keto është më efektive në afat të gjatë sesa regjimet e tjera të shëndetshme ushqimore.

A mund të humben vërtet disa kilogramë brenda pak ditësh?

Një nga arsyet kryesore pse dieta keto është kaq popullore është shpejtësia e humbjes së peshës gjatë fazës fillestare.

Disa studime sugjerojnë se gjatë javës së parë mund të humben deri në rreth 2.7 kilogramë.

Kërkime të tjera kanë treguar se kufizimi i karbohidrateve mund të ndikojë në hormonet që rregullojnë urinë, përfshirë grelinën, duke e bërë më të lehtë kontrollin e oreksit te disa persona.

Megjithatë, nutricionistja dhe autorja Rhiannon Lambert thekson se humbja e shpejtë e kilogramëve nuk do të thotë domosdoshmërisht humbje e yndyrës trupore.

“Një nga arsyet pse njerëzit vërejnë një rënie relativisht të shpejtë të peshës kur fillojnë një dietë keto lidhet me ndryshimet në rezervat e glukozës në trup”, shpjegon ajo.

Sipas Lambert, një pjesë e konsiderueshme e peshës së humbur në fillim është ujë dhe jo yndyrë.

Ky dallim është i rëndësishëm, sepse humbja e menjëhershme e kilogramëve shpesh paraqitet gabimisht si dëshmi se dieta keto është më e mirë se regjimet e tjera.

Ajo shton se hyrja në ketozë zakonisht kërkon dy deri në katër ditë, megjithëse koha ndryshon nga një person te tjetri.

Problemi kryesor është ruajtja e peshës së humbur

Dieta me pak karbohidrate mund të japë rezultate në dobësim, por ekspertët paralajmërojnë se mbajtja e tyre është një sfidë më vete.

Disa studime kanë raportuar humbje peshe prej rreth 10 për qind të peshës fillestare gjatë një viti.

Megjithatë, analizat krahasuese kanë treguar se në afat të gjatë dietat me pak karbohidrate shpesh japin rezultate të ngjashme me regjimet e tjera që kufizojnë kaloritë.

Një studim me 294 të rritur që ndiqnin një dietë me pak karbohidrate tregoi se pas një periudhe mesatare prej rreth tre vjetësh, gjysma e pjesëmarrësve kishin rifituar të paktën një të katërtën e peshës që kishin humbur fillimisht.

Dr. Federica Amati, specialiste britanike e shkencës së ushqyerjes, beson se problemi kryesor është mënyra se si njerëzit e përdorin këtë dietë.

Sipas saj, kufizimi i karbohidrateve mund të shërbejë si një metodë fillestare për humbjen e peshës, por nuk duhet të shihet domosdoshmërisht si një mënyrë ushqyerjeje për gjithë jetën.

Gabimi që bëjnë shumë njerëz me dietën keto

Dr. Amati paralajmëron se shumë persona vazhdojnë ta ndjekin dietën me kufizime të rrepta edhe pasi kanë arritur rezultatet fillestare.

Sipas saj, ky është një nga gabimet që mund ta bëjnë regjimin të vështirë për t’u mbajtur.

Ajo rekomandon që pas fazës fillestare të dobësimit të bëhet një kalim gradual drejt një ushqyerjeje më fleksibile, të ngjashme me dietën mesdhetare.

Ky model ushqimor përfshin perime, bishtajore, drithëra integrale, proteina cilësore dhe yndyrna të shëndetshme.

“Kur mendojmë për shëndetin afatgjatë, bishtajoret, yndyrnat e shëndetshme, drithërat integrale dhe fibrat janë ndër grupet ushqimore më të rëndësishme për jetëgjatësinë dhe plakjen e shëndetshme”, shpjegon Amati.

Sipas saj, dietat me pak karbohidrate mund t’i ndihmojnë njerëzit të fillojnë humbjen e peshës, por ndryshimi i qëndrueshëm i zakoneve ushqimore është më i rëndësishëm sesa kufizimet ekstreme.

A mund të ndihmojë dieta në përmirësimin e diabetit?

Një nga fushat ku dietat me pak karbohidrate kanë tërhequr interes të madh është trajtimi i diabetit të tipit 2.

Në vitin 2021, një analizë e publikuar në revistën shkencore “British Medical Journal” tregoi se dietat me pak karbohidrate mund të rrisin mundësinë e arritjes së remisionit të diabetit.

Remisioni nënkupton që niveli i sheqerit në gjak të qëndrojë nën pragun diagnostik të diabetit për një periudhë të caktuar, pa përdorimin e barnave për uljen e glukozës.

Kjo nuk do të thotë se sëmundja është shëruar përgjithmonë.

“Meqenëse karbohidratet zbërthehen në glukozë gjatë tretjes, ulja e konsumit të tyre mund të ndihmojë në kufizimin e rritjes së sheqerit në gjak pas ushqimit”, shpjegon Lambert.

Megjithatë, studimet më të fundit sugjerojnë se një pjesë e madhe e përfitimeve mund të lidhet me humbjen e peshës dhe jo vetëm me shmangien e karbohidrateve.

Në analizën e vitit 2021, disa pacientë patën rikthim të diabetit pas një viti, kryesisht pasi rifituan peshën e humbur.

Humbja e peshës është vendimtare për diabetin e tipit 2

Sipas ekspertëve, ruajtja e një peshe më të shëndetshme mund të jetë një faktor i rëndësishëm në përmirësimin e kontrollit të diabetit.

Në Mbretërinë e Bashkuar, shërbimi publik shëndetësor NHS përdor gjithashtu programe të posaçme me kalori shumë të kufizuara për pacientë të përzgjedhur me diabet të tipit 2.

Këto programe përfshijnë një fazë me rreth 800–900 kalori në ditë për 12 javë, e ndjekur nga një rikthim gradual drejt ushqyerjes së zakonshme gjatë muajve pasues.

Studimet tregojnë se rreth një e treta e pjesëmarrësve mund të arrijnë remisionin e diabetit dhe të humbin një sasi të konsiderueshme peshe brenda një viti.

Megjithatë, programe të tilla kërkojnë mbikëqyrje profesionale dhe nuk duhet të ndiqen në mënyrë të pavarur, sidomos nga personat që marrin barna për diabetin.

Dieta keto mund të reduktojë yndyrën në mëlçi

Një tjetër përfitim i mundshëm i kufizimit të karbohidrateve lidhet me reduktimin e yndyrës së grumbulluar në mëlçi.

Në një studim të publikuar në revistën “Cell Metabolism”, shkencëtarët analizuan 55 persona me obezitet, prediabet dhe sëmundje të mëlçisë së dhjamosur.

Pjesëmarrësit u ndanë në tri grupe, ku secili ndoqi një regjim të ndryshëm ushqimor.

Rezultatet treguan se personat që ndoqën dietën ketogjenike humbën rreth 10 për qind të peshës fillestare dhe reduktuan pothuajse 70 për qind të yndyrës në mëlçi.

Studiuesit nuk gjetën dallime domethënëse mes dietave në nivelin e kolesterolit LDL, të njohur si kolesteroli i keq, gjatë periudhës së analizuar.

Këto gjetje sugjerojnë se dieta me pak karbohidrate mund të jetë e dobishme për disa pacientë me çrregullime metabolike.

Megjithatë, një studim relativisht i vogël nuk mjafton për të përcaktuar se kjo është zgjidhja më e mirë për të gjithë personat me yndyrë në mëlçi.

Ana tjetër e dietës: mungesa e fibrave

Një nga shqetësimet kryesore të specialistëve është se personat që ndjekin dietën keto shpesh konsumojnë shumë pak fibra.

Fibrat gjenden kryesisht në ushqimet bimore, përfshirë drithërat integrale, bishtajoret, frutat dhe perimet.

Në Mbretërinë e Bashkuar, të rriturve u rekomandohet të konsumojnë rreth 30 gramë fibra çdo ditë, por konsumi mesatar është vetëm rreth 17 gramë.

Fibrat janë të rëndësishme për funksionimin e sistemit tretës, kontrollin e kolesterolit dhe ruajtjen e mikrobiomës së shëndetshme të zorrëve.

Ato ndihmojnë gjithashtu në lëvizjen e përmbajtjes ushqimore përmes traktit tretës.

Sipas disa vlerësimeve të cituara në artikull, rritja e konsumit të fibrave mund të ndihmojë në parandalimin e një pjese të konsiderueshme të rasteve të kancerit të zorrëve.

“Eleminimi i ushqimeve bimore të pasura me karbohidrate do të thotë të humbasësh edhe burime të vlefshme të fibrave, vitaminave, mineraleve dhe përbërësve të dobishëm bimorë”, paralajmëron Lambert.

Çfarë tregojnë studimet për kolesterolin dhe bakteret e zorrëve?

Një studim i Universitetit të Bathit zbuloi se pas 12 javësh, personat që ndiqnin dietën ketogjenike kishin konsum më të ulët të fibrave.

Ata gjithashtu shfaqën nivele më të larta të kolesterolit LDL dhe reduktim të disa baktereve të dobishme të zorrëve.

Ekspertët paralajmërojnë se një regjim i kufizuar ushqimor mund të çojë edhe në mungesa të disa lëndëve ushqyese, përfshirë magnezin, zinkun dhe vitaminat e grupit B.

Në disa raste, mungesa të tilla mund të shoqërohen me lodhje, dhimbje koke, vështirësi përqendrimi dhe probleme të tjera shëndetësore.

Rreziku mund të jetë më i madh kur ushqyerja bazohet kryesisht në mish të përpunuar, gjalpë dhe djathë, pa përfshirë mjaftueshëm ushqime bimore.

A mund ta rrisë dieta keto rrezikun e kancerit?

Një nga çështjet më të debatuara lidhet me ndikimin afatgjatë të dietave me shumë pak karbohidrate në rrezikun e zhvillimit të kancerit.

Një studim eksperimental nga Instituti i Teknologjisë i Massachusettsit (MIT) tregoi se minjtë e ushqyer sipas një regjimi të tillë kishin më shumë gjasa të zhvillonin tumore në zorrën e hollë sesa grupi krahasues.

Megjithatë, rezultatet e studimeve te kafshët nuk mund të përdoren drejtpërdrejt për të nxjerrë përfundime mbi rrezikun te njerëzit.

Ekspertët shqetësohen gjithashtu se dietat me pak fibra dhe me konsum të lartë të mishit të përpunuar mund të ndikojnë negativisht në shëndetin e zorrëve.

Dëshmitë shkencore për dietën keto dhe rrezikun e kancerit mbeten të paplota, ndërsa nevojiten kërkime më të gjera për të kuptuar pasojat afatgjata.

Për këtë arsye, specialistët këshillojnë që reduktimi i karbohidrateve të mos nënkuptojë eliminimin e perimeve, frutave dhe burimeve të tjera të rëndësishme të fibrave.

Jo të gjitha dietat me pak karbohidrate janë njësoj

Një analizë e publikuar këtë vit identifikoi një lidhje mes disa dietave me pak karbohidrate dhe një rreziku më të ulët të vdekshmërisë së parakohshme.

Megjithatë, përfitimet u vërejtën kryesisht te personat që ndiqnin një version më të shëndetshëm të këtij regjimi.

Këta persona konsumonin proteina më të lehta, fruta dhe perime të pasura me fibra, si dhe yndyrna të pangopura.

Në të kundërt, një dietë e mbështetur kryesisht në mish të përpunuar dhe yndyrna të ngopura nuk ofron domosdoshmërisht të njëjtat përfitime.

Kjo tregon se cilësia e ushqimeve mund të jetë po aq e rëndësishme sa sasia e karbohidrateve.

Ekspertët sugjerojnë t’u jepet përparësi perimeve me gjethe të gjelbra, peshkut, arrave, farave dhe vajit të ullirit, në vend të konsumimit të tepruar të gjalpit dhe produkteve të përpunuara.

Kush duhet të tregojë kujdes të veçantë?

Dietat shumë të kufizuara në karbohidrate nuk janë të përshtatshme për të gjithë.

Personat me diabet që përdorin insulinë ose barna të caktuara për uljen e sheqerit në gjak duhet të këshillohen me mjekun përpara se të ndryshojnë ndjeshëm regjimin ushqimor, sepse mund të rrezikojnë ulje të tepërt të glukozës.

Kujdes i veçantë nevojitet edhe për personat me sëmundje të veshkave, çrregullime metabolike apo nevoja të veçanta ushqyese.

Gratë shtatzëna, fëmijët dhe adoleshentët nuk duhet të ndjekin dieta ekstreme kufizuese pa vlerësim dhe mbikëqyrje profesionale.

Për shumicën e njerëzve, një regjim i balancuar dhe i qëndrueshëm është më i përshtatshëm sesa përpjekjet për të humbur shumë kilogramë brenda një kohe të shkurtër.

Cila është mënyra më e mirë për të humbur peshë?

Specialistët theksojnë se dieta me pak karbohidrate mund të jetë një mjet i dobishëm për disa persona, veçanërisht në fillim të procesit të dobësimit.

Megjithatë, suksesi afatgjatë varet nga aftësia për të ruajtur ndryshimet në mënyrën e ushqyerjes.

Në vend të eliminimit të plotë të karbohidrateve, ekspertët rekomandojnë kufizimin e produkteve shumë të përpunuara dhe të pasura me sheqer, duke ruajtur ushqimet bimore me vlera të larta ushqyese.

Drithërat integrale, bishtajoret, frutat dhe perimet mund të jenë pjesë e një regjimi të shëndetshëm edhe për personat që synojnë të humbin peshë.

Po ashtu, aktiviteti fizik, gjumi i mjaftueshëm dhe një plan ushqimor që mund të ndiqet për një kohë të gjatë janë faktorë të rëndësishëm.

Dieta keto mund të sjellë humbje të shpejtë në peshë dhe përfitime për disa probleme metabolike, por nuk është një zgjidhje universale. Mesazhi kryesor i ekspertëve është se nuk ka rëndësi vetëm sa karbohidrate konsumohen, por edhe cilësia e ushqimeve që i zëvendësojnë ato. Për shëndetin afatgjatë, një regjim i ekuilibruar, i pasur me fibra dhe yndyrna të shëndetshme, mbetet një zgjedhje më e qëndrueshme sesa kufizimet ekstreme.

Reklamë