← Kthehu te Ballina
Teknologji 21/10/2026 18:16

A mund të parashikojë një selfie mbijetesën nga kanceri? Inteligjenca artificiale zbulon shenja të fshehta në fytyrë

A mund të parashikojë një selfie mbijetesën nga kanceri? Inteligjenca artificiale zbulon shenja të fshehta në fytyrë

Një fotografi e thjeshtë e fytyrës mund të ndihmojë në të ardhmen mjekët të vlerësojnë rrezikun e vdekshmërisë te pacientët me kancer. Shkencëtarët amerikanë kanë zhvilluar një sistem të inteligjencës artificiale që analizon tiparet e fytyrës për të identifikuar pacientët me rrezik më të lartë. Rezultatet e studimit janë premtuese, por teknologjia mbetet eksperimentale dhe nuk mund të përdoret ende si test i besueshëm për parashikimin e mbijetesës individuale.

Një ekip shkencëtarësh në Shtetet e Bashkuara ka zhvilluar një teknologji që mund të ndryshojë mënyrën se si mjekët vlerësojnë gjendjen shëndetësore dhe prognozën e pacientëve me kancer.

Mjeti, i quajtur “FaceSurvival”, përdor inteligjencën artificiale për të analizuar fotografitë e fytyrës dhe për të identifikuar shenja të imëta që mund të lidhen me rrezikun e vdekshmërisë.

Studimi, i realizuar nga studiuesit e institucionit shëndetësor amerikan Mass General Brigham dhe i publikuar në revistën shkencore “The Lancet Digital Health”, sugjeron se pamja e fytyrës mund të përmbajë informacione të rëndësishme për gjendjen e përgjithshme të organizmit.

Sipas rezultateve, më shumë se gjysma e pacientëve që sistemi i klasifikoi në grupin me rrezikun më të lartë ndërruan jetë brenda 90 ditëve.

Në të kundërt, vetëm rreth dy për qind e pacientëve të klasifikuar në grupin me rrezikun më të ulët vdiqën gjatë së njëjtës periudhë.

Si funksionon teknologjia FaceSurvival?

FaceSurvival është një sistem i inteligjencës artificiale që analizon karakteristikat e fytyrës për të vlerësuar rrezikun e vdekshmërisë te pacientët me kancer.

Ndryshe nga metodat që përpiqen të përcaktojnë moshën biologjike të një personi, ky sistem kërkon drejtpërdrejt tipare vizuale që mund të lidhen me gjendjen shëndetësore dhe mundësitë e mbijetesës.

Mjekët prej kohësh përdorin vlerësimin vizual të pacientëve si pjesë të ekzaminimit klinik.

Kjo praktikë, e njohur në anglisht si “eyeball test”, u mundëson profesionistëve shëndetësorë të krijojnë një përshtypje fillestare mbi gjendjen fizike, dobësinë dhe nivelin e përgjithshëm të shëndetit të pacientit.

Megjithatë, vlerësimi vizual mund të ndryshojë nga një mjek te tjetri.

Studiuesit besojnë se inteligjenca artificiale mund ta bëjë këtë proces më të standardizuar dhe më të matshëm.

“Profesionistët shëndetësorë tashmë e vlerësojnë në mënyrë intuitive shëndetin e pacientit duke u bazuar te pamja e tij”, deklaroi Dr. Grace Lee, bashkautore e studimit dhe eksperte e onkologjisë me rrezatim.

“Mjeti ynë ofron një mënyrë për ta standardizuar dhe matur këtë praktikë intuitive, duke përmirësuar potencialisht saktësinë e prognozës dhe vendimmarrjen klinike”, shtoi ajo.

Inteligjenca artificiale u trajnua me miliona fotografi

Për zhvillimin e teknologjisë, studiuesit përdorën fillimisht më shumë se 40 milionë fotografi fytyrash të disponueshme publikisht.

Këto të dhëna ndihmuan sistemin të mësonte të identifikonte karakteristika të ndryshme vizuale.

Më pas, shkencëtarët përdorën fotografitë e më shumë se 34 mijë pacientëve me kancer për ta trajnuar modelin që të parashikonte rrezikun e vdekshmërisë.

Pas kësaj faze, FaceSurvival u testua në një grup të veçantë prej 3,820 pacientësh.

Sistemi i caktoi secilit pacient një rezultat rreziku në një shkallë nga zero në një, ku vlerat më të larta tregonin rrezik më të madh.

Rezultatet zbuluan dallime të konsiderueshme mes grupeve.

Nga 122 pacientët që morën rezultatet më të larta të rrezikut, 64 ndërruan jetë brenda tre muajve.

Ndërkohë, nga 975 pacientët e klasifikuar në grupin me rrezikun më të ulët, vetëm 20 vdiqën gjatë së njëjtës periudhë.

Kjo do të thotë se rreth 52 për qind e pacientëve në grupin me rrezikun më të lartë ndërruan jetë brenda 90 ditëve, krahasuar me rreth dy për qind në grupin me rrezikun më të ulët.

Rezultatet mbetën domethënëse edhe pas analizimit të faktorëve të tjerë

Studiuesit analizuan gjithashtu nëse rezultatet e inteligjencës artificiale lidheshin thjesht me moshën, gjininë ose llojin e kancerit.

Edhe pas marrjes parasysh të këtyre faktorëve, dallimet mbetën të rëndësishme.

Në përgjithësi, pacientët që bënin pjesë në çerekun me rezultatet më të larta të rrezikut kishin më shumë se trefishin e rrezikut të vdekjes krahasuar me ata në çerekun me rezultatet më të ulëta.

Për të vlerësuar nëse teknologjia funksiononte edhe në një popullatë tjetër, ekipi e testoi metodën në pothuajse 4,900 pacientë me kancer në Holandë.

Kjo fazë shtesë e kërkimit synonte të shqyrtonte nëse modeli mund të jepte rezultate të dobishme edhe jashtë grupit fillestar të pacientëve amerikanë.

Megjithatë, studiuesit paralajmërojnë se rezultatet nuk duhet të interpretohen si një parashikim i sigurt për fatin e një pacienti të caktuar.

Një rezultat i lartë rreziku nuk do të thotë se një person do të vdesë patjetër, ashtu si një rezultat i ulët nuk garanton mbijetesën.

A mund t’i ndihmojë mjekët të zgjedhin trajtimin e duhur?

Një nga përdorimet e mundshme të teknologjisë lidhet me përzgjedhjen e trajtimeve për pacientët me kancer.

Disa trajtime, si kimioterapia intensive apo kombinimet e ndryshme të terapive onkologjike, mund të jenë fizikisht shumë të vështira për pacientët që ndodhen në gjendje të rënduar.

Për këtë arsye, mjekët duhet të vlerësojnë me kujdes nëse përfitimi i mundshëm nga trajtimi i tejkalon rreziqet dhe efektet anësore.

Studiuesit besojnë se një mjet si FaceSurvival mund të ndihmojë në këtë proces duke ofruar informacione shtesë mbi gjendjen e përgjithshme të pacientit.

Në të ardhmen, sistemi mund të përdoret si një element plotësues krahas analizave laboratorike, ekzaminimeve radiologjike dhe vlerësimeve të tjera klinike.

Megjithatë, teknologjia nuk është testuar ende mjaftueshëm për të përcaktuar nëse përdorimi i saj në vendimet për trajtim do të përmirësonte realisht mbijetesën.

Një tjetër mjet që përcakton moshën biologjike nga fytyra

Përveç FaceSurvival, studiuesit zhvilluan edhe një sistem tjetër të quajtur “FAHR-FaceAge”.

Ky mjet përdor inteligjencën artificiale për të vlerësuar moshën biologjike të një personi përmes një fotografie të fytyrës.

Ndryshe nga mosha kronologjike, e cila llogaritet nga data e lindjes, mosha biologjike synon të pasqyrojë shkallën e plakjes së organizmit.

Dy persona që kanë të njëjtën moshë mund të kenë gjendje shumë të ndryshme fizike dhe shëndetësore.

Në kërkimet e mëparshme, shkencëtarët ilustruan këtë koncept duke analizuar fotografi të dy aktorëve të Hollywoodit, të realizuara kur të dy ishin 50 vjeç.

Aktori Paul Rudd, i njohur nga filmat “Ant-Man” dhe “The 40-Year-Old Virgin”, u vlerësua nga sistemi se kishte një moshë biologjike prej vetëm 42.6 vjetësh.

Në të kundërt, aktori i ndjerë Wilford Brimley, i njohur nga filmi “Cocoon”, u vlerësua se kishte një moshë biologjike prej 69 vjetësh.

Brimley ndërroi jetë në vitin 2020, në moshën 85-vjeçare.

Këta shembuj tregojnë se si algoritmi interpreton karakteristikat e fytyrës, por nuk nënkuptojnë se pamja e jashtme mund të përcaktojë me saktësi moshën reale biologjike të një individi.

Personat që duken më të moshuar mund të kenë rrezik më të lartë

Në studimin e fundit, shkencëtarët e testuan sistemin e vlerësimit të moshës biologjike në më shumë se 38 mijë pacientë me kancer.

Rezultatet treguan se pacientët, fytyrat e të cilëve dukeshin të paktën pesë vjet më të moshuara sesa mosha e tyre reale, kishin një rrezik vdekshmërie 21 për qind më të lartë.

Nga ana tjetër, personat që dukeshin të paktën pesë vjet më të rinj kishin një rrezik 17 për qind më të ulët.

Këto të dhëna sugjerojnë se disa karakteristika të dukshme të plakjes mund të lidhen me gjendjen e përgjithshme të shëndetit.

Megjithatë, lidhja nuk është domosdoshmërisht shkakësore dhe nuk do të thotë se një fytyrë që duket më e re garanton shëndet më të mirë.

Shkencëtarët besojnë se analiza e moshës biologjike mund të ofrojë informacione shtesë për vlerësimin e pacientëve, sidomos kur kombinohet me tregues të tjerë klinikë.

Pirja e duhanit lidhet me plakjen më të shpejtë të fytyrës

Studimi shqyrtoi edhe ndikimin e disa zakoneve të jetesës në pamjen e fytyrës.

Rezultatet treguan se pirja e duhanit, konsumimi i tepruar i alkoolit dhe përdorimi i drogave lidheshin me një moshë biologjike më të lartë të vlerësuar nga algoritmi.

Nga këta faktorë, pirja e duhanit shfaqi lidhjen më të fortë.

Personat që vazhdonin të pinin duhan kishin prirje të dukeshin biologjikisht më të moshuar sesa ish-duhanpirësit dhe ata që nuk kishin pirë kurrë duhan.

Këto gjetje janë në përputhje me njohuritë e mëparshme mbi ndikimin e duhanit në lëkurë, qarkullimin e gjakut dhe proceset e plakjes.

Megjithatë, studiuesit theksojnë se algoritmi analizon vetëm karakteristikat e dukshme të fytyrës dhe nuk mat drejtpërdrejt funksionimin e organeve apo gjendjen e përgjithshme biologjike.

A mund të përdoren dy teknologjitë së bashku?

Ekipi shkencor beson se FaceSurvival dhe FAHR-FaceAge mund të përdoren në të ardhmen si mjete plotësuese.

Sistemi i parë synon të vlerësojë drejtpërdrejt rrezikun e vdekshmërisë, ndërsa i dyti analizon treguesit vizualë që lidhen me plakjen biologjike.

Kombinimi i tyre mund t’u ofrojë mjekëve një pasqyrë më të gjerë të gjendjes së pacientëve.

Një nga përparësitë e mundshme është thjeshtësia e përdorimit.

Ndryshe nga disa ekzaminime të kushtueshme, analiza fillestare do të kërkonte vetëm një fotografi të fytyrës.

Kjo mund ta bëjë teknologjinë relativisht të shpejtë dhe më pak të kushtueshme, nëse rezultatet konfirmohen nga studime të mëtejshme.

Megjithatë, përpara përdorimit në praktikën mjekësore duhet të vlerësohen edhe çështje të rëndësishme si saktësia në popullata të ndryshme, siguria e të dhënave personale dhe ndikimi i mundshëm i ndryshimeve kozmetike.

A ndikon kirurgjia estetike në rezultatet e inteligjencës artificiale?

Një nga pyetjet që po shqyrtojnë shkencëtarët lidhet me ndikimin e ndërhyrjeve estetike.

Meqenëse teknologjia mbështetet te karakteristikat e fytyrës, procedurat kozmetike mund të ndryshojnë disa prej treguesve që përdor algoritmi.

Për shembull, ndërhyrjet kirurgjikale, trajtimet estetike apo ndryshimet e tjera të pamjes mund ta bëjnë një person të duket më i ri, pa ndryshuar domosdoshmërisht gjendjen e tij shëndetësore.

Për këtë arsye, studiuesit po analizojnë nëse këto faktorë mund të ndikojnë në saktësinë e vlerësimeve.

Po ashtu, nevojitet të përcaktohet nëse algoritmi funksionon me të njëjtën besueshmëri te persona me karakteristika të ndryshme demografike.

Këto çështje janë veçanërisht të rëndësishme për të shmangur vlerësime të pasakta që mund të ndikojnë në vendimmarrjen mjekësore.

Teknologjia mbetet eksperimentale

Pavarësisht rezultateve premtuese, studiuesit theksojnë se FaceSurvival dhe FAHR-FaceAge nuk janë ende mjete të gatshme për përdorim rutinë në spitale.

Nevojiten studime të tjera për të konfirmuar saktësinë e tyre dhe për të përcaktuar nëse rezultatet mund të përmirësojnë realisht kujdesin ndaj pacientëve.

Një nga pyetjet kryesore është nëse përdorimi i këtyre sistemeve për të orientuar vendimet mjekësore do të çonte në trajtime më të përshtatshme dhe mbijetesë më të gjatë.

Për momentin, kjo mbetet e panjohur.

Gjithashtu, inteligjenca artificiale nuk mund të zëvendësojë vlerësimin e një onkologu, ekzaminimet diagnostikuese apo analizat e tjera të nevojshme.

Një fotografi e fytyrës nuk mund të përcaktojë e vetme stadin e kancerit, efektivitetin e trajtimit apo jetëgjatësinë e një pacienti.

Një hap drejt mjekësisë më të personalizuar

Studimi tregon se inteligjenca artificiale mund të zbulojë lidhje të rëndësishme mes karakteristikave vizuale dhe gjendjes shëndetësore, të cilat mund të mos jenë lehtësisht të matshme me metoda tradicionale.

Nëse teknologjia vërtetohet në studime më të gjera, ajo mund të bëhet një mjet shtesë për të ndihmuar mjekët të vlerësojnë më mirë rrezikun dhe të përshtatin trajtimet sipas nevojave të pacientëve.

Megjithatë, shkencëtarët kërkojnë kujdes në interpretimin e rezultateve.

Një selfie nuk mund të tregojë me siguri nëse një person do t’i mbijetojë kancerit. Ajo mund të ofrojë vetëm tregues statistikorë që, në kombinim me informacione të tjera mjekësore, mund të ndihmojnë në vlerësimin e prognozës.

Për momentin, rëndësia e zbulimit qëndron te mundësia për të zhvilluar mjete më të shpejta, më të përballueshme dhe më të personalizuara për kujdesin onkologjik.

Në të ardhmen, një fotografi e zakonshme mund të bëhet pjesë e vlerësimit klinik të pacientëve, por vendimet për trajtim do të duhet të vazhdojnë të mbështeten në prova të plota mjekësore dhe në gjykimin profesional të specialistëve.

Reklamë